Socjologia emocji

fakultatywne
obowiązkowe
ogólnouniwersyteckie

zajęcia dla studiów licencjackich i magisterskich

mieszany: w sali i zdalnie

Przedmiotem zajęć będzie wprowadzenie do problematyki socjologii emocji – subdyscypliny socjologicznej, która rozwija się w socjologii światowej od lat osiemdziesiątych XX w.

W odróżnieniu od ujęć psychologicznych, emocje w socjologii ujmuje się w ścisłym powiązaniu z systemem kulturowym i społecznym. Sferę uczuć i afektów traktuje się tu zatem jako „produkt” życia społecznego, a nie instynktowne przeżycia o charakterze odruchowym, uniwersalnym i „starobiologicznym”. Człowiek, jako „homo affectus” analizowany będzie zatem w powiązaniu z zagadnieniami zróżnicowania społecznego, historycznego i kulturowego.

Przedmiotem zajęć będzie wprowadzenie do problematyki socjologii emocji – subdyscypliny socjologicznej, która rozwija się w socjologii światowej od lat osiemdziesiątych XX w.

W odróżnieniu od ujęć psychologicznych, emocje w socjologii ujmuje się w ścisłym powiązaniu z systemem kulturowym i społecznym. Sferę uczuć i afektów traktuje się tu zatem jako „produkt” życia społecznego, a nie instynktowne przeżycia o charakterze odruchowym, uniwersalnym i „starobiologicznym”. Człowiek, jako „homo affectus” analizowany będzie zatem w powiązaniu z zagadnieniami zróżnicowania społecznego, historycznego i kulturowego.

Każde zajęcia składają się z części wykładowej oraz dyskusyjno-warsztatowej dotyczącej treści wykładu. Analizowane będą zagadnienia:

1) wprowadzenie: definicja emocji (emocje a uczucia i afekty), uniwersalność versus kontekstowość (społeczno-kulturowa) emocji, cielesność emocji oraz ich rola w życiu codziennym.

2) specyfika socjologii emocji: różne ujęcie teoretyczne; normy emocjonalne, sposoby badania emocji i wyzwania z tym związane.

3) wpływ współczesnych przemian społeczno-kulturowych na emocje: kultura indywidualizmu, kultura terapeutyczna, kultura narcyzmu oraz konsumpcjonizm (w tym kontekście rola emocji w reklamach)

4) kapitalizm emocjonalny (inteligencja emocjonalna, zarządzanie emocjami, m.in. coaching, dyrektor do spraw szczęścia pracowników)

5) emocje w pracy i praca nad emocjami (emotional labor) - ujęcie mikrospołeczne

6) E-mocje w sieci (m.in. mowa nienawiści, hejt)

7) Nuda w edukacji i nie tylko

Pozostałe tematy spotkań zależą od głosowania studentów (na 3 lub 4 zajęciach) na wybrane tematy. Tematy, które uzyskają największą liczbę głosów zostaną zrealizowane. Do wyboru są następujące tematy zajęć wykładowo-dyskusyjnych (jeśli zajęć w semestrze jest 15 wówczas osoby studenckie wybierają 8 tematów):

- emocje moralne (m.in. wstyd, wyrzuty sumienia, obrzydzenie)

- emocje w pomaganiu. Rola empatii,

- emocje a miejsce

- emocje a przestrzeń

- miłość romantyczna

- smutek i depresja w ujęciu socjologicznym

- szantaż emocjonalny

- społeczne aspekty gniewu i złości

- społeczne ujęcie strachu

- żałoba w perspektywie społeczno-kulturowej

- inne...propozycja studentów i studentek

Przykładowe pozycje literaturowe:

Barrett L. (2020). Mit uniwersalnych emocji, w: Jak powstają emocje? Sekretne życie mózgu, Warszawa: CeDeWu.

Bauman Z. (2007), Konsumenci w społeczeństwie konsumentów, Łódź: WUŁ.

Czerner A., Nieroba E. (red.) (2011). Studia z socjologii emocji. Podręcznik akademicki, Opole: Uniwersytet Opolski.

Harris S. R. (2015) An invitation to the sociology of emotions, Routledge.

Hochschild A.R. (2009) Zarządzanie emocjami. Komercjalizacja ludzkich uczuć ([rozdz. 1. Zarządzanie emocjami; rozdz. 3 [zarządzanie uczuciem]; rozdz. 8 [płeć, status, uczucie].

Illouz E. (2010). Uczucia w dobie kapitalizmu, Warszawa: Oficyna Naukowa.

Jacyno M. (2007), Kultura indywidualizmu. Warszawa: PWN.

Jasińska-Kania A. (2006) Socjologiczne odkrywanie emocji, „Kultura i społeczeństwo”, 1-2: 41-54.

Kalinowska K. (2018) Praktyki flirtu i podrywu [rozdz.6], Toruń: FNP.

Krajewski M. 2019. Wobec (nowej) nienawiści w: Wyobrażone, przeżyte i przedstawione, Nomos, 310-325 .

Kubacka M. (2016). Nuda i nudziarze. Doświadczenie „nudnego” we współczesności. Stan Rzeczy 11:74-101.

Lasch, Ch. (2015) Kultura narcyzmu: amerykańskie życie w czasach malejących oczekiwań. Tłum. G. Ptaszek, A. Skrzypek. Warszawa: Wydawnictwo „Sedno”.

Lutz C. (2012) Emocje, rozum i wyobcowanie. Emocje jako kategoria kulturowa w: M. Rajtar, J. Straczuk (red.) Emocje w kulturze, Warszawa: WUW, s. 27-56.

Misztal, B. A. (2016). The ambiguity of everyday experience: between normality and boredom. Qualitative Sociology Review, 12(4), 100-119.

Mokrzan M. (2022). „Etnografia afektywnych poruszeń: coaching i neoliberalna psyche,” Etnografia. Praktyki, Teorie, Doświadczenia, 8: 133–147.

Ohlmeier S., Finkielsztein M. & Pfaff H. (2020). Why we are bored: towards a sociological approach to boredom, Sociological Spectrum, 40:3, 208-225.

Turner J.H., Stets E.J. 2009. Socjologia emocji, Warszawa: PWN.

Efektem zajęć jest opanowanie przez studentów i studentki podstaw alternatywnego - wobec paradygmatu „kognitywnego” - wyjaśniania, rozumienia i badania zjawisk społecznych, opartych na docieraniu do afektywnych czynników i uwarunkowań życia społecznego. Osoby studiujące opanują wiedzę umożliwiającą im zastosowanie tego paradygmatu w pracy dziennikarskiej, PR-owskiej, w reklamie, w działaniach związanych z zarządzaniem zespołami ludzkimi, a także prowadzeniu samodzielnej pracy badawczej w rozwijaniu wiedzy nt. afektywnych aspektów zjawisk społecznych.

W czasie zajęć osoby studenckie zapoznają się z podstawowymi oraz szczegółowymi zagadnieniami z zakresu socjologii emocji.

Przedmiot kończy się oceną wystawianą przez wykładowcę na podstawie aktywności grupowej i indywidualnej. Aktywność grupowa jest punktowana na każdych zajęciach (oprócz pierwszych) na podstawie efektów pracy grupowej. Aktywność indywidualna jest oceniana w kontekście wszystkich zajęć i może podwyższyć ocenę końcową o jeden stopień. Osoby, które zgromadzą wystarczającą liczbę punktów na ocenę co najmniej 3,0 nie muszą zdawać egzaminu. Pozostałe osoby zdają egzamin ustny poprzez losowanie jednego pytania z puli pytań. Osoba zapisana na zajęcia musi uczestniczyć co najmniej w 50% zajęć, aby móc zdawać egzamin ustny. Lektury do egzaminu są dostępne na ostatnich slajdach prezentacji z wykładów.