Wprowadzenie do teorii socjologicznych

nieobowiązkowe

Przedmiot przedstawia, podsumowuje i poddaje interpretacji podstawowe wątki i problemy w ramach klasycznych teorii socjologicznych. Problemy rozpatrywane są pod względem ich przydatności do analizy współczesnego rozumienia zjawisk społecznych.

w sali
zdalnie

Wykład służy prezentacji podstawowych sposobów rozumienia wątków i problemów w ramach klasycznych teorii socjologicznych. W ramach wykładu przedstawione są refleksje społeczno-filozoficzne przedstawicieli starożytności, średniowiecza, wczesnej nowożytności i Oświecenia oraz teorie głównych socjologów XIX wieku i pierwszej połowy XX w.

Celem ćwiczeń jest zapoznanie studentów z materiałem źródłowym wybranych tekstów socjologicznych, które podejmują teoretyczną refleksję nad społeczeństwem.

Wykład służy prezentacji podstawowych sposobów rozumienia wątków i problemów w ramach klasycznych teorii socjologicznych. W ramach wykładu przedstawione są refleksje społeczno-filozoficzne przedstawicieli starożytności, średniowiecza, wczesnej nowożytności i Oświecenia oraz teorie głównych socjologów XIX wieku i pierwszej połowy XX w.

Celem ćwiczeń jest zapoznanie studentów z materiałem źródłowym wybranych tekstów socjologicznych, które podejmują teoretyczną refleksję nad społeczeństwem.

Lektury do wykładu:

1. Jerzy Szacki, Historia myśli socjologicznej, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2002.

2. Jonathan H. Turner, Struktura teorii socjologicznej, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2004.

Lektury na ćwiczenia:

1. - Platon, Państwo, przełożył i wstępem i objaśnieniami opatrzył Władysław Witwicki. Wydawnictwo Alfa, Warszawa 1994, księga IV i V.

- Arystoteles, Polityka z dodaniem pseudo-arystotelesowskiej ekonomiki, przeł. i wstępem opatrzył Ludwik Piotrowicz, Wstępem poprzedził Konstanty Grzybowski, PWN, Warszawa 1964, ks. I (rozdz. 1, 2), ks. III (rozdz. 1, 2, 3, 4, 5), ks. IV (rozdz. 1, 2, 3, 9), ks. VIII (rozdz. 1, 2).

2. - Św. Augustyn, Państwo Boże, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2002, ks. XIV.

- Św. Tomasz z Akwinu, Summa Teologiczna, przeł. i objaśnieniami opatrzył o. Feliks Wojciech Bednarski OP, Nakładem Katolickiego Ośrodka Wydawniczego „Veritas”, London 1982, t. 32 Małżeństwo, zagadnienie 41, 42, 44, 68.

3. - T. More, Utopia, Instytut Wydawniczy „Daimonion”, Lublin 1993, Księga druga.

- T. Hobbes, Lewiatan czyli materia, forma i władza państwa kościelnego i świeckiego, przeł. Czesław Znamierowski, PWN, Warszawa 1954, rozdz. XIII, XIV, XV, XVII, XVIII (s. 107-163).

- J. Locke, Dwa traktaty o rządzie przeł. [z ang.], wstępem i komentarzem opatrzył Zbigniew Rau; przekł. przejrzał Adam Czarnota, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992, traktat II, s. 163-255.

4. - G. Vico, Nauka nowa, przeł. Jan Jakubowicz, opracował i wstępem poprzedził Sław Krzemień-Ojak, PWN, Warszawa 1966, s. 473-509, 553-578.

- Ch. L. de Montesquieu, O duchu praw, przeł. Tadeusz Boy-Żeleński, Wydawnictwo Antyk, Kęty 1997, cz. I: ks. 1, 2, 3, 8; cz. II, ks. 11, 12.

- J. J. Rousseau, Umowa społeczna, przeł. oraz wstępem i przypisami opatrzył Antoni Peretiatkowicz, Wyd. Antyk, Kęty, 2002, ks. I: rozdz. 1-9; ks. II, rozdz. 1-4.

5. - E. Durkheim – „Solidarność mechaniczna i organiczna”, „Próba określenia zjawisk religijnych”, „Narodziny świętości”, „Socjologiczna teoria poznania”, w: J. Szacki, Durkheim.

6. - F. Tönnies – „Wspólnota i społeczeństwo jako typy więzi międzyludzkich”, w: Elementy teorii socjologicznych (dalej: ETS)

- G. Simmel – Socjologia, r. 1 i 3 z części I oraz r. 1 z części II.

7. - M. Weber – Gospodarka i społeczeństwo, tłum. D. Lachowska, s. 410-442.

8. - M. Weber – Gospodarka i społeczeństwo, s. 1015-1079 (oraz „Podstawowe pojęcia...” s. 5-42).

9. - V. Pareto – Uczucia i działania. Fragmenty socjologiczne (red. A. Kojder), s. 20-26, 49-58, 83-86, 276-282.

10. - P. Sorokin – Social and Cultural Dynamics, vol. I, s. 48-96.

11. - William I. Thomas – „Definicja sytuacji”, w: ETS; F. Znaniecki – „Fakty i teorie socjologii”, „Rozróżnienie faktów przyrodniczych i kulturowych”, „Humanistyczny współczynnik faktów kulturowych”, „Grupy społeczne jako wytwory uczestniczących w nich jednostek”, „Wartości jako przedmioty kulturowe” w: Szacki, Znaniecki

12. - W. Thomas, F. Znaniecki – „Dezorganizacja a reorganizacja”, w: ETS

13. - H. Blumer – „Implikacje socjologiczne myśli George’a Herberta Meada”, w: ETS

14. - T. Parsons, N. Smelser – Funkcjonalne zróżnicowanie społeczeństwa”, w: ETS

Student prezentuje podstawowe pojęcia, nurty i ich przedstawicieli w klasycznej myśli socjologicznej.

Student wyprowadza szczegółowe wnioski na podstawie ogólnych twierdzeń teoretycznych.

Student krytycznie omawia poszczególne koncepcje teoretyczne w odniesieniu do współczesnych zjawisk społecznych.

Dyskutowanie na forum publicznym pozwala studentowi na ćwiczenie umiejętności prezentacji i obrony własnych założeń analitycznych w konfrontacji z różnorodnością opinii.

Kryteria oceniania:

- ocena ciągła (obecność na zajęciach, przygotowanie się do zajęć, aktywność na zajęciach), opcjonalnie referaty i kolokwia (zakres wiedzy z ćwiczeń)

- maksymalnie 2 nieobecności nieusprawiedliwione na ćwiczeniach

Forma egzaminu:

- egzamin ustny z całości przedmiotu (zakres wiedzy z ćwiczeń i wykładów)

- możliwość egzaminu/zaliczenia w formie zdalnej, jeśli będzie taka uzasadniona potrzeba